|
Eskişehir,
İç Anadolu Bölgesi'nin kuzeybatısında yer almaktadır. Kuzeyde Karadeniz,
kuzeybatıda Marmara, batı ve güneybatıda Ege Bölgesi ile komşudur. Eskişehir'in
ilçelerinden Seyitgazi'nin küçük bir bölümü Ege'nin, Sarıcakaya İlçesi'nin
tümü ile Merkez ve Mihallıçık ilçelerinin bir bölümü Karadeniz Bölgesi'nin
etkisindedir. Ancak Eskişehir, coğrafi karakterini genellikle İç Anadolu
Bölgesi'nden alır.
Kuzeyden Bozdağ ve Sündiken Dağları, güneyden Emirdağ, doğudan Orta Asya
Vadisi, batıdan Türkmen Dağı gibi doğal sınırlarla çevrili olan il alanı,
yaklaşık 13.653 km2 dir. Bu alanıyla il, Türkiye topraklarının %1.8' ini
kaplamaktadır. İl merkezinin denizden yüksekliği ise 792 m dir.
Eskişehir ili, güneyden Afyonkarahisar'ın Emirdağ ve İnsaniye; güneydoğudan
Konya'nın Yunak; doğudan Ankara'nın Polatlı, Nallıhan ve Beypazarı; kuzeybatıdan
Bolu'nun Göyük; batıdan Bilecik'in Gölpazarı, Söğüt, Bozüyük ilçeleri
ve Kütahya ile çevrelenmiş durumdadır.
Yaklaşık %22'sini dağların oluşturduğu ilin, yeryüzü şekilleri içinde
ovaların payı %26 dolayındadır.
İç Anadolu'nun kuzeybatı köşesinde yer alan Eskişehir ilinin topografik
yapısını, Sakarya ve Porsuk havzalarındaki düzlükler ile bunları çevreleyen
dağlar oluşturur. Havza düzlüklerini, kuzeyden Bozdağ-Sündiken Sıradağları,
batı ve güneyden ise İç Batı Anadolu eşiğinin doğu kenarında yer alan
Türkmen Dağı, Yazılıkaya Yaylası ve Emirdağ kuşatır.
Dış etmenlerin uzun süren aşındırmaları sonucu vadiler, genellikle derinleşmiştir.
Vadi yamaçları hafif eğimli olup, yamaç aşındırması güçlüdür. Genç oluşumlar
dışında tepe sırtlarının basık ve yuvarlak olduğu ilde, kapalı havza durumu
pek görülmez. Denize doğru sürekli bir eğim vardır.
Dağlar, ilin ovalarını çeşitli yönlerden kuşatır. Dağlık alanlarında,
farklı aşınma ve çözünme sonucu ortaya çıkan şekiller, genellikle belirgindir.
Ovalardan dağlara doğru, çeşitli yükseltilerde uzanan platolar vardır.
İlin kuzeyinde, batı-doğu yönünde, Anadolu'nun iç sıradağlarından Bozdağ
ve Sündiken Dağlan yer alır ve uzantıları doğuda, il sınırını oluşturan
Sakarya Irmağı'na dek sokulur.
Eskişehir ilinin güneydoğu köşesinde, Sakarya yayının içinden başlayan
Sivrihisar Dağları, güneydoğu-kuzeybatı yönünde uzanır. Kaymaz Bucağı'na
uzanan Sivrihisar Dağlan eşik görünüşlü bir yayla üzerinde yer alır.
Kaymaz Bucağı'ndan sonra yayla görünümü kazanan geniş eşik üzerinde, yer
yer yüksek tepeler görülür. Eskişehir il merkezinin güneyinde başlayan
bu yayla görünümlü dalgalı alan, batı yönünde sürer. Sarısu Ovası'nın
güneyinde, Küçük Türkmen Dağı'nı oluşturur ve il sınırları dışında Domaniç
Dağları ile birleşir. Kaymaz Bucağı ile Eskişehir il merkezi arasındaki
en önemli yükselti, Koca Kır Yaylası'nın Porsuk Ovası'na inen etekleridir.
Porsuk Çayı'ndan batıya doğru gidildiğinde 1.255 m. yüksekliğindeki Küçük
Türkmen Dağı'na ulaşılır. Daha batıda ise Kozdoğru Tepesi ile Göktepe
bulunur.
Asıl Türkmen Dağı, Porsuk Barajı'nın güneyinden başlar ve uzantıları ile
birlikte Sakarya Ovası'na dek uzanır. En yüksek noktası 1.825 m. ile Türkmen
Dağı Tepesi'dir. Diğer önemli yükseltiler, Kırgıl Tepe, Kuyu Tepe, Yaylacık
Tepe, Deve Eriği Tepesi, Deve Tepe ile Oluk Dağı'dır.
|